Jazz

Article on other languages:

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.

Jazz is 'n oorsprunkelek Afro-Amerikaanse muziekstiel die es hoofkinmèrke improvisatie en swing heet. Improvisatie wèlt zoeväöl zègke es 't binne zeker norme op de plaots bedinke wat me geit speule, en swing weurt dèks oetgelag es subtiel oongeliekheid en syncopatie die de muziek häör typisch dansante geveul gif.

Inhawd

Historie en stiele vaan de jazz

Heieuver besteit gein einstummegheid, meh 'ne consensus besteit wel.

De prehistorie

Vaan de late zestiende iew tot de negentiende iew woorte negers oet Wes-Afrika nao de Nui Wereld versjeep. In die oonderdrökde wereld verlore de slaove hun taole en religies, meh hun muziek en dans bleef nog laank behawwe; de lèste rapporte vaan zulke ritueel danse stamme oet de jaore viefteg vaan de twintegste iew.

Wie de slaovernie in 1865 woort aofgesjaf in de Vereinegde Staote raakde de zwarte bevolking hendeg verpauperd meh kaom wel mèt de blanke muziekcultuur in aonraoking, wat rizzelteerde in sumpel leder mèt akkoordbegeleiding en 'n typische ritmeveuring: de blues. Neve deze muziek, dee op 't platteland vaan de Mississippidelta tot bleuj kaom, oontwikkelde ziech in de stei 'nen aandere muziek mèt Afrikaanse invlode: de ragtime, meistal veur pianosolo, 'ne hendeg ritmische muziek boebij de syncopes in de melodie zörgde voor 'n veur deen tied oongekind dansant geveul. Dees muziek woort mie door creole es door echte negers gemaak. Ragtime gespeuld door 'n brassband, wie de muziek vaan James Reese Europe, populair gewore in d'n Ierste Wereldoorlog, waor de directe veurluiper vaan de jazz.

New Orleans jazz

In New Orleans oontstoont de jazz doortot brassbands blanke songs, zwarte blues en gemingde ragtimes gónge speule en dat op dezelfde gesyncopeerde meneer bewèrkde. Es stiechter en leier vaan 't ierste jazzansambel weurt Buddy Bolden geneump; de ier vaan inventor of jazz woort later door de weineg besjeie Jelly Roll Morten nao ziech touwgetrokke. De jazz sloog snèl euver nao aander stei, veural in New York en Chicago. De groete naome oet deen tied zien trompöttis Louis Armstrong en pianis Art Tatum. De muziek woort in commercieel vörm euvergenome door de blanke, wie Paul Whiteman, um dee zien orkes de charleston-rage oontstoont en veur wee George Gerschwin zien orkeswèrke sjreef.

Swing

In de jaore derteg oontstoont in New York 'n nui soart jazz: minder polyfoon en gein naodruk allein op de ierste en twiede slag, meh op alle veer slaoge, en 'n loupende, oonoonderbroke baslien. 't Besjeie ensemble woort ouch ummer groeter, tot 't op 't niveau vaan 'n big band kaom: veur eder instrumint dèks veer stök. Arranzjere woort zoe get professioneels. Aon 't eind vaan de jaore daarteg waor Amerika in de greep vaan 'n big-bandraazj. Groetste naome oet deen tied waore Duke Ellington, dee opelek inspiratie haolde oet de klassieke muziek, en Benny Goodman.

Bebop

Wie de swingraazj veurbie waor en 't groet pebliek ziech mier op songs góng riechte, hadde sommeg getalenteerde muzikante genoog vaan de conformistische conventies in de muziek, e gónge die conventies verbreke of temeenste sterk oprekke, in klein combo's boe edere speuler solis kos zien. Zoe oontstoont de bebop, mèt hiel sterke harmonische oetbreiing, hoeg tempo's, en weineg melodieus, wilde solo's. Hei had de jazz definitief 't niveau vaan kunsmuziek gehaold. Groondlègkers waore Charlie Parker, Dizzy Gillespie en Thelonius Monk.

Dixieland, Cool jazz en Hard bop

Es reactie op de euververhitte bebop kaome dees drei stiele op. De ierste waor 'ne revival vaan de jazz oet de jaore twinteg, mèt artieste wie Lu Watters. Deze muziek woort door jazzleefhöbbers weineg gewaardeerd en klink nogal taam. 't Waor veurnaomelek, haos exclusief, de muziek vaan blanke.

De twiede stiel waor cool jazz, wat es oontspanne muziek euverkaom. Dat beteikende evels geinszins tot deze muziek es achtergrondmuziek bedoeld waor. Heer kós e hoeg niveau bereike, wie bij Miles Davis.

De hard bop kaom ouch naoventrint tegeliek op, mèt vertegewoordegers wie Sonny Rollins en veural John Coltrane. De muziek laog aonvenkelek mekkelek in 't gehuur, meh incorporeerde later modaliteit en verwijde tonaliteit en woort tenslotte atonaal.

Free jazz

Es reactie dao-op woort in 1960 de Free jazz bedach, oonder leiing vaan saxofonis Ornette Coleman. Zien doel waor veur alle parameters los te laote: gein akkoordsjema of leed mier es basis vaan improvisatie, gein tonaliteit, gein te sterk ritmegeveul. Bij beter bekieke bliek evels ouch deze muziek structuur en regele te höbbe, waore 't ouch mer negatief regele wie "gein tonaliteit". De free jazz had weineg aonhengers, al is ze historisch belangriek.

Rock jazz

Wie me op dezen doedloupende weeg neet mie wijer kós, zoch me inspiratie in verminging mèt popmeziek. De mingvörm weurt meistens "jazzrock" geneump, meh "rockjazz" is correcter, umtot de muziek jazz en neet rock is. De grooves vaan de rock en 't gebruuk vaan elektrische piano's, gitare en basgitare zien kinmèrke die de rockjazz dudelek oondersjeie. Chick Corea is 'n bekinde en gewaarde rockjazzpianis. In de jaore zeventeg verwaterde de muziek tot 't niveau vaan muzak-achteg materiaal, al bleve die artieste väöl pebliek trèkke.

Posmodèrne jazz

Roond 1980 waor in de gezètte te leze "Jazz is dead". De artieste verkochte minder plaote es oets en de groethede oet 't verleje waore bekaans al gestorve. De muziek heet evels de einentwintegse iew gehaold, in de vörm vaan eclectisch wèrke en sumpel revivals vaan awwer stiele. Groete naome zien Wynton Marsalis en John Zorn.

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/wiki/Jazz"

More about Jazz: jazz music, jazz smooth, jazz utah, blue jazz like, guitar jazz, blues jazz, festival jazz new orleans, jazz piano, art blakey jazz messenger,

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.