Mestreech

Article on other languages:

Dit artikel is gesjreve in 't Mestreechs. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Mestreechs aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.

De Vriethof in Mestreech
Mestreech

Mestreech (Maastricht op z'n Hollands en Duits, Maestricht op z'n Frans) is neet allein de hoofstad vaan Nederlands Limburg mèh ouch de groetste gemeinte: 121.495 bewoeners in 2005. Börgemeister is Gerd Leers (CDA). 't Is nao of neve Nijmege wel de ajdste stad vaan Nederland. In Nijmege zien awwer euverbliefsele vaan Romeinse bewoening gevoonde, meh Mestreech is sinds de stiechting continu bewoend gewees. De bijnaom vaan de Mestreechtenere is Sjenge; de petroenheilege vaan de stad is Sintervaos.

Inhawd

Dörper, buurte en wieke

Dörper, gehuchte, buurtsjappe en wieke:

Historie

Kaart vaan Mestreech oet 1652 vaan Joan Blaeu.

't Gief spore vaan 'n aw keltische bewoening vaanaof oongeveer 500 v.Chr. De gesjreve, good gedocumenteerde historie begint pas mèt de Roemeinse bezètting: in deen tied woort op dees plek de vesting Traiectum ad Mosam gestiech. Oongeveer op de plek boe vaandaog d'n daag de Servaosbrök (Aw Brök) lik, moot in deen tied al 'n aander brök geslage zien, die in de Middeliewe vervalle is.

In de Middeliewe waor Mestreech 'n bleujende havestad, boevaan Henric van Veldeke nog sprik in zien heilegeleve vaan Sint-Servaos. Dizze bisjop heet es heilege 'n veurnaom rol gehad in de bleuj vaan Mestreech: heer waor 'ne populairen heilege en doezende pelgrims kaome eder jaor nao de Sintervaoskèrk um zie graaf te bezeuke. Wijer waor 't 'n plaots boe väöl weeg samekaome, en in 't verlengde daovaan woort 't 'n veurnaom handelsstad.

Wel woort de stad liechtelek gehinderd door de zoegeneumde Twiehieregheid: vaan de late Middeliewe tot aon 1794, wie ze vereuverd woort door de Franse, hadde d'n hertog vaan Braobant en de prins-bisjop vaan Luik alletwie beperkde mach euver de stad.

Mèt de instèlling vaan 't Keuninkriek der Nederlande in 1815 kaom Mestreech in Nederland te ligke. In de periode vaan de Republiek hoort 't ouch tot de Nederlande, meh noe veur 't iers es volwaardeg deil, naomelek in de nui gevörmde provincie Limburg, en neet es deil vaan e wingewes. Wie in 1830 de zuideleke Nederlande ziech aofsjeide, maakde gans Limburg, ouch Mestreech, de käös veur de katholieke Belzje. 't Waos evels d'n Hollandse ginneraol Cornelis Dibbets, dee de stad veur Nederland en keuning Wöllem I beheelt: jaorelaank heelt heer de stad compleet geïsoleerd mèt 'n dictatoriaol strengheid. Wie in 1839 't verdraag mèt 't Belsj geslote woort, woort Limbörg verdeild in e westelek, Belsj deil en 'n oostelek, Nederlands deil, boe-in Mestreech veur D'n Haog behawwe bleef. Dit verklaort boeveur de grens tösse de twie Limbörge zjus bij Mestreech de Maos neet volg.

Oonder aandere umtot Mestreech zoe in e heukske kaom te ligke, verveel 't in de negentiende iew tot ein vaan de ermste stei vaan 't ganse land. De band mèt 't Belsj woort evels gaaroet neet doorgesnoje: väöl arbeiders en get industriële oet Luik en umstreke vestigde ziech in de stad. Aon dees lui zien de mieste Franse wäörd in 't Mestreechs dialek te daanke. Pas vaanaof 1919, dus nao d'n Ierste Wereldoorlog, woort Mestreech 'n echte Nederlandse stad, in de iersten plaots mèt 't Noorde verboonde. Na d'n Twiede Wereldoorlog is de stad hiel snel gegreujd.

In 1992 woort hei 't Verdraag vaan Mestreech geteikend.

Zuug ouch

Bekinde Mestreechtenere

Kunstenere

Vereiniginge

Extern linke


Provincie Limburg

Árse en Velde | Baek | Baerge | Bezel | Bree | Broensem | Ech-Zöstere | Èèsjde | Gennep | Gulpe-Wittem | Haors aan de Maas | Heële | Helje | Kirchroa | Kessel | Lankgraaf | Leudaal | Maasgoew | Mael | Meersje | Mergraote | Mestreech | Mieëldere-Wânsem | Mook en Middelar | Ni-jwieërt | Nut | Óngerbenk | Remuunj | Roerdale | Sjènne | Stein | Valkeberg | Venlo | Venroj | Voelender | Vols | Wieërt | Zaerem | Zittert-Gelaen | Zumpelveld
 
Gemeinte Mestreech
Stad: Mestreech
Dörper: | Amie | Hare | Hier | Heugem | Ittere | Lummel | Sjaan | Sint Pieter | Wiek | Wolder
Buurtsjappe en stadswieke: Aajd Kaberg | Annadal | Beatrixhave | Belfort | Belvédère | Biesland | Binnestad | Boschpoort | Bosscherveld | Boschstraotkerteer | Brusselse Poort | Campagne | Daalhof | De Haozendans | De Heeg | De Karosseer | De Ravelijn | De Vogelzaank | De Zjeramiek | Fróntekerteer | Geusselt | Heugemerveld | Hoeve Nekum | Jekerdal | Jekerkerteer | Kaberg | Kestiel Neercanne | Kommelkerteer | Laonekerveld | Malberg | Malpertuis | Mariaberg | Mariënwaard | Meerssenhoven | Nazareth | Potteberg | Randwiek | Sint Maartenspoort | Statekerteer | Villapark | Vroendaal | Wiekerpoort | 't Wittevrouweveld
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "http://li.wikipedia.org/wiki/Mestreech"

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.