Article on other languages:
- Swart_Dood
- موت_أسود
- Черна_смърт
- Crna_smrt
- Pesta_Negra
- Pla_Du
- Den_sorte_død
- Schwarzer_Tod
- Μαύρη_Πανώλη
- Black_Death
- Nigra_morto
- Peste_negra
- Must_surm
- Izurri_Beltza
- Musta_surma
- Peste_noire
- Am_Bàs_Dubh
- המוות_השחור
- Doba_kuge
- Kematian_Hitam
- Peste_nera
- ペスト
- 흑사병
- Juodoji_mirtis
- Melnā_nāve
- Maut_Hitam
- Swart_Dood
- Zwarte_Dood
- Svartedauden
- Svartedauden
- Czarna_śmierć
- Peste_negra
- Moartea_neagră
- Чёрная_смерть
- Black_Death
- Čierna_smrť
- Črna_smrt
- Црна_смрт
- Digerdöden
- Kara_ölüm
- 黑死病
Dit artikel is gesjreve in 't Klummesj. 't Weurt gewaardeerd óm in dit artikel 't Klummesj aan te hauwe of aan te gaeve welk anger dialek gebroek is.
De Zwjarte Doeëd is 'n benaming veur de versjillende pesepidemieë die in 't begin van de 14e iew enorme sjlachtoffers in Europa tot gevolg hei. De bekendste van die epidemieë is die van 1348. De sjattinge gont dat 'n derde van de toenmalige bevolking gesjtorve is aan dis uters besjmettelike ziekte. De pes hou väöl sjlachtoffers kenne make omdat d'r sjprake waor van 'ne hoeëge bevolkingdrök: d'r waore te väöl minsje veur d'r besjikbare grond. 'n Gevolg waor groeëte voedseltekorte waodurch de gezondheid van minsje sjterk achteroet waor gegange en ze väöl vatbaarder waore veur ziekte. Ganse dörper waore oetgesjtorve en zunt van de aardbodem verdwene. 'n Veurdeil veur de euverlaevende waor dat de bevolkingsdrök tot 'n hieël lieëg nivo gezak waor, waodurch d'r opins voodsel genog waor en minsje wir gezonder werde. 'n Twieëde gevolg is dat de handel, die sinds eind 13e iew durch dae hoeëge bevolkingsdrök op 'n dieptepunt waor, wir kos toenumme waodurch d'r mieë geld in umloup kom. Dis oplaeving van de handel zörgde d'r veur dat de sjtaatsvorming richtig van sjtart kos gaon en dat de Europeanen oeteindelik de meugelikheid kreege um op ontdekkingsreize te gaon.
Pas in 1658 oontdèkde d'r Duutsje jezuïet Athanasius Kircher dat de pes veroorzaakt waoërd dör micro-organismen en e besjreef z'n oontdèkking in èng van z'n waerke Scrutinum Pestis. Kircher how blood va kraanke luuj dör 'ne microscoop bekaeëke en zoog dao-in get wie wörmkes. Achteraaf bezieë is 't waarsjienlek dat-e gewoeën de witte en roeëj bloodlichaampjes gezieë haat wat neet wegnèmt dat z'n remedies taege de versjpreiding van de kraenkde doeltreffend waore. Kircher sjreef isolatie en quarantaine vör en 't verbrenne van de klèjjer van de besjmette luuj en gezichsmaskers vör de nog gezon.
Varia
D'r existentialistische roman De pest va Albert Camus handelt uvver 'ne arts, Bernard Rieux, dae tiedens 'n pesepidemie in de Algerijnse sjtad Orient sjtaandhèlt oonder extreem umsjtandèghede.
More about Pes: pes planus, 6 pc pes, free pes design, pes cavus, free pes embroidery design, pes electro, 6 patch pes, 5 pes, pes anserinus,